Լեռները զբաղեցնում են երկրագնդի մակերեսի մոտ 24%-ը՝ ընդգրկելով բոլոր մայրցամաքները և էկոհամակարգերի բոլոր հիմնական տեսակները՝ անապատներից և արևադարձային անտառներից մինչև բևեռային սառցաբեկորներ։ Բոլոր լեռներն ունեն մեկ ընդհանուր հատկանիշ՝ բարձրության, կլիմայի, բուսականության և հողի արագ փոփոխությունները շատ կարճ հեռավորությունների վրա, որոնք հանգեցնում են կենսամիջավայրի կտրուկ տարբերությունների և կենսաբազմազանության բարձր մակարդակի: Եղանակը լեռներում կարող է անկանխատեսելի լինել, և տեղումների քանակը զգալիորեն տատանվում է: Այս բազմազան պայմանների պատճառով դժվար է լեռան ստանդարտ սահմանում մշակել: Ընդհանուր առմամբ, կարելի է ասել, որ լեռները 300 մետրից բարձր են, բայց ավելի տեղին է դրանք քննարկել նույն բարձրության գոտիների, թեքության ու բուսականության տեսակի առումով։ Առավել ընդհանուր ձևով լեռները սովորաբար ներառում են լեռնային, ենթալպյան և ալպյան գոտիներ։ Յուրաքանչյուր գոտի, ընդհանուր առմամբ, պարունակում է բույսերի և կենդանիների տեսակների յուրահատուկ տեսականի, որոնցից շատերը կարող են էնդեմիկ լինել որոշակի վայրի համար:
Ալպյան գոտին ներառում է լեռների ավելի բարձր, ավելի ցուրտ և ձնառատ տարածքներ, որտեղ բուսականությունը նոսր է էկոլոգիական ծայրահեղ պայմանների պատճառով:
Ենթալպյան գոտում, որն ընդգրկում է միջին լեռնային շրջանները, բուսականությունը ծածկում է լանդշաֆտի մեծ մասը, և ծառերը հակված են ցածր, թփոտ և ոլորված տեսք ունենալ:
Լեռնային գոտին ընդգրկում է լեռների ստորին հատվածը, որտեղ աճում են բարձր և խիտ անտառներ։ Լեռնային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանությունը և դրանց լանդշաֆտներից շատերի, ինչպես նաև կենդանական և բուսական տեսակների յուրահատկությունը կարևոր բնապահպանական արժեք են ներկայացնում:
Լեռները նաև կարևոր ռեսուրսների աղբյուր են մարդկային հասարակության համար: Դրանք աշխարհի քաղցրահամ ջրի մոտ 80%-ի աղբյուրն են և ապահովում են սննդամթերք, էլեկտրաէներգիա, փայտանյութ և հանքային արտադրանք աշխարհի բնակչության ավելի քան կեսի համար: Աշխարհի բնակչության մոտ 12%-ն ապրում է լեռներում, ևս 14%-ը ապրում է լեռնային շրջանների մոտ կամ շատ մոտ և կախված է նրանց ռեսուրսներից։ Այս ժողովուրդների մոտ կեսը կենտրոնացած է Անդերում, Հիմալայներում և աֆրիկյան բազմաթիվ տարբեր լեռներում: Թեև հյուսիսային կիսագնդի լեռները հաճախ սակավամարդ են, որոշ արևադարձային լեռնային շրջաններում բնակչության խտությունը կազմում է ավելի քան 400 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրում:

Լեռնային զբոսաշրջությունը զբոսաշրջության կարևոր տեսակ է։ Բայց չնայած դրա կարևորությանը, չկա լեռնային տուրիզմի միջազգայնորեն ընդունված սահմանում կամ համեմատելի տվյալների հավաքագրման նորմեր: Նույնիսկ այն երկրները, որտեղ լեռնային զբոսաշրջությունը կարևոր դեր է խաղում ազգային տնտեսության մեջ, չեն կարող ազգային մակարդակով ճշգրիտ վիճակագրություն ներկայացնել:
Լեռնային շրջաններում զբոսաշրջության մակարդակը չափելը հեշտ չէ. Ինչպես միջազգային զբոսաշրջության, այնպես էլ ներքին զբոսաշրջության համար առկա վիճակագրության ճշգրտությունը զգալիորեն տարբերվում է աշխարհի մի տարածաշրջանից մյուսը:
Լայն իմաստով լեռնային զբոսաշրջությունը ներառում է զբոսաշրջային գործունեության մի շարք, որոնք իրականացվում են լեռնային միջավայրում՝ համապատասխան տարածքի բնական և մարդածին միջավայրի հետ սերտ կապով։
Հաշվի առնելով լեռներում զբոսաշրջային ռեսուրսների բազմազանությունը՝ սա տարածք է, որտեղ կարելի է իրականացնել զբոսաշրջային ձևերի լայն շրջանակ՝ ժամանցային, արկածային, սպորտային, մշակութային, գյուղական և այլն:
Լեռնային զբոսաշրջությունը ներառում է մի շարք միջոցառումներ, որոնք կարող են իրականացվել երկու սեզոնի՝ ամառային (քայլարշավ, լեռնագնացություն, հեծանվավազք և այլն) և ձմեռային:
Լեռնային զբոսաշրջության առավելությունն այն է, որ ողջ տարվա ընթացքում այցելուներ է գրավում:

Հոդվածը կազմվել է ArmLand ակումբի դիտարկումների և հավաքագրած նյութերի հիման վրա։

Լուսանկարները՝ Գոհար Սարգսյանի